ปรากฏการณ์ฟ้าผ่า
คือปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากการปลดปล่อยประจุไฟฟ้าปริมาณมหาศาลจากก้อนเมฆฝนฟ้าคะนอง (เมฆคิวมูโลนิมบัส) ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าแรงสูงและอุณหภูมิสูงมากซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
สาเหตุและการเกิดฟ้าผ่า
การแยกตัวของประจุไฟฟ้า: กระแสอากาศขึ้นลงอย่างรุนแรงภายในเมฆคิวมูโลนิมบัสทำให้หยดน้ำและผลึกน้ำแข็งเสียดสีกัน ประจุบวกจะสะสมที่ยอดเมฆ และประจุลบจะสะสมที่ฐานเมฆ
การเหนี่ยวนำบนพื้นดิน: ประจุลบที่ฐานเมฆเหนี่ยวนำให้พื้นดินด้านล่างและวัตถุที่สูงโดดเด่นมีประจุบวกสะสม
การปลดปล่อยประจุ: เมื่อความต่างศักย์ไฟฟ้าสูงถึงระดับหนึ่ง (หลายสิบล้านโวลต์) ประจุไฟฟ้าจะพุ่งทะลุอากาศเพื่อปรับสมดุล หากพุ่งลงสู่พื้นดินจะเรียกว่าฟ้าผ่า ส่วนการเกิดภายในเมฆหรือระหว่างเมฆมักเรียกฟ้าแลบ
ฟ้าร้องและฟ้าแลบต่างกันอย่างไร
• ฟ้าแลบ: แสงสว่างจากการเคลื่อนที่หรือการปล่อยประจุไฟฟ้าในอากาศหรือระหว่างเมฆ
• ฟ้าผ่า: กระแสไฟฟ้าที่พุ่งจากฐานเมฆลงสู่พื้นดินหรือวัตถุบนพื้น
• ฟ้าร้อง: คลื่นกระแทก (Shockwave) จากอากาศที่ร้อนและขยายตัวฉับพลันตามแนวทางที่กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน เราเห็นแสงก่อนได้ยินเสียงเพราะแสงเดินทางเร็วกว่าเสียงมาก (ประมาณ 300,000 กม./วินาที เทียบกับเสียงประมาณ 1/3 กม./วินาที)
วิธีปฏิบัติตัวให้ปลอดภัยเมื่อมีฟ้าผ่า
• เข้าที่กำบัง: รีบเข้าไปในอาคารที่มั่นคง หรืออยู่ในรถยนต์ที่ปิดประตูหน้าต่างมิดชิด
• เลี่ยงจุดเสี่ยงกลางแจ้ง: ห้ามยืนใต้ต้นไม้ใหญ่ ในที่โล่งแจ้ง ใกล้เสาไฟฟ้า เสาโลหะ หรือแหล่งน้ำ
• งดใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าและโลหะ: งดใช้เครื่องใช้ไฟฟ้ามีสายและหลีกเลี่ยงการสัมผัสโลหะหรือสายไฟขณะเกิดพายุ
• กรณีติดอยู่กลางแจ้ง: หากหลบเข้าอาคารไม่ได้ ให้นั่งยองๆ ก้มศีรษะ และชิดส้นเท้าเข้าหากันเพื่อลดความเสี่ยงจากกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านพื้น
|