หมวดหมู่ : สังคมศึกษา
เรื่อง : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม
blog : Patcharaporn Sathon
ระดับ : [ มือใหม่ ]
อ่าน : 4
ศุกร์ ที่ 20 เดือน พฤศจิกายน พ.ศ.2569
พิมพ์  


บทที่ 1: สังคมวิทยา (การดำเนินชีวิตในสังคม)

ศึกษาโครงสร้างของสังคมมนุษย์และการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นระบบ
• องค์ประกอบของสังคม: ต้องมีประชากร อาณาเขต การจัดระเบียบทางสังคม ความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิก และวัฒนธรรมร่วมกัน
• การจัดระเบียบทางสังคม (Social Organization): กลไกควบคุมให้คนอยู่ร่วมกันได้ ประกอบด้วย
• บรรทัดฐานทางสังคม (Social Norms): กฎเกณฑ์ความประพฤติ แบ่งเป็น 3 ระดับจากเบาไปหนัก
  1. วิถีประชา (Folkways): ความเคยชิน มารยาท (เช่น การแต่งกาย การทักทาย) ฝ่าฝืนจะถูกนินทาหรือมองว่าแปลก
 
2. จารีต (Mores): เรื่องศีลธรรม จริยธรรม (เช่น ความกตัญญู การไม่ผิดลูกเมียผู้อื่น) ฝ่าฝืนจะถูกประณามหรือขับไล่ออกจากกลุ่ม
  3. กฎหมาย (Laws): กฎเกณฑ์ที่รัฐบัญญัติขึ้นเป็นลายลักษณ์อักษร ฝ่าฝืนมีบทลงโทษชัดเจน
• สถานภาพ (Status) และ บทบาท (Role): สถานภาพคือตำแหน่งในสังคม (เช่น เป็นลูก เป็นนักเรียน) ส่วนบทบาทคือการปฏิบัติตัวตามตำแหน่งนั้น (เช่น ลูกต้องเชื่อฟังพ่อแม่ นักเรียนต้องตั้งใจเรียน)
• สถาบันทางสังคม (Social Institutions): แบบแผนพฤติกรรมที่ตอบสนองความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ มี 5 สถาบันหลัก ได้แก่ ครอบครัว การศึกษา ศาสนา เศรษฐกิจ และการเมืองการปกครอง (และสถาบันเสริม เช่น นันทนาการ สื่อสารมวลชน)
• การขัดเกลาทางสังคม (Socialization): กระบวนการถ่ายทอดวัฒนธรรมและระเบียบสังคมให้สมาชิกเรียนรู้ แบ่งเป็น ทางตรง (การอบรมสั่งสอน) และ ทางอ้อม (การซึมซับ เลียนแบบจากสื่อหรือกลุ่มเพื่อน)

บทที่ 2: วัฒนธรรมไทยและวัฒนธรรมสากล

ศึกษามรดกทางภูมิปัญญาและการปรับตัวในสังคมพหุวัฒนธรรม
• ประเภทของวัฒนธรรม:
• วัฒนธรรมทางวัตถุ (Material Culture):
สิ่งที่จับต้องได้ เช่น สถาปัตยกรรม เครื่องแต่งกาย อาหาร เทคโนโลยี
• วัฒนธรรมที่ไม่ใช่วัตถุ (Non-material Culture): แนวคิด ความเชื่อ เช่น ภาษา ศาสนา ค่านิยม กฎหมาย ประเพณี
• ลักษณะสำคัญของวัฒนธรรมไทย: เป็นสังคมเกษตรกรรม ผูกพันกับศาสนา (โดยเฉพาะพุทธศาสนา) มีระบบอาวุโส เคารพผู้ใหญ่ รักสงบ ประนีประนอม และเปิดรับวัฒนธรรมต่างชาติมาประยุกต์ใช้ (การผสมผสานทางวัฒนธรรม)
• การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม: เกิดจากการประดิษฐ์คิดค้นและการแพร่กระจายทางวัฒนธรรม นำไปสู่ภาวะ ความล้าหลังทางวัฒนธรรม (Cultural Lag) คือวัฒนธรรมทางวัตถุเจริญเร็วกว่าจิตใจและกฎเกณฑ์
• สังคมพหุวัฒนธรรม (Multiculturalism): การอยู่ร่วมกันของคนต่างเชื้อชาติ ศาสนา และวัฒนธรรม โดยยึดหลักการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ไม่เหยียดหยาม และเปิดใจเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

บทที่ 3: การเมืองการปกครอง

ศึกษาระบอบการปกครอง กลไกของรัฐ และสิทธิหน้าที่ของพลเมือง
• องค์ประกอบของรัฐ (State): 1. ประชากร 2. ดินแดน 3. รัฐบาล 4. อำนาจอธิปไตย (หากขาดข้อใดข้อหนึ่งจะไม่ถือว่าเป็นรัฐ)
• รูปแบบของรัฐ:
• รัฐเดี่ยว (Unitary State): มีรัฐบาลกลางบริหารอำนาจสูงสุดเพียงแห่งเดียว (เช่น ไทย ญี่ปุ่น อังกฤษ)
• รัฐรวม (Composite State): มีรัฐบาล 2 ระดับ คือรัฐบาลกลางและรัฐบาลมลรัฐ แบ่งอำนาจกันตามรัฐธรรมนูญ (เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมนี มาเลเซีย)
• ระบอบการปกครองหลัก:
• ประชาธิปไตย (Democracy): อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชน แบ่งการบริหารเป็น 3 ระบบย่อย คือ ระบบรัฐสภา (นายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหาร เช่น ไทย อังกฤษ), ระบบประธานาธิบดี (ประธานาธิบดีเป็นทั้งประมุขและหัวหน้าฝ่ายบริหาร เช่น สหรัฐฯ), และระบบกึ่งประธานาธิบดีกึ่งรัฐสภา (เช่น ฝรั่งเศส)
• เผด็จการ (Authoritarianism / Totalitarianism): อำนาจรวมศูนย์อยู่ที่บุคคลหรือกลุ่มคนเดียว จำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชน
• การปกครองของไทย: ปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข แบ่งการใช้อำนาจอธิปไตยออกเป็น 3 ฝ่าย (การถ่วงดุลอำนาจ)
1. อำนาจนิติบัญญัติ: รัฐสภา (ส.ส. และ ส.ว.) ทำหน้าที่ออกกฎหมายและควบคุมการบริหาร
2. อำนาจบริหาร: คณะรัฐมนตรี (นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี) ทำหน้าที่บริหารประเทศตามนโยบาย
3. อำนาจตุลาการ: ศาล (ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลทหาร) ทำหน้าที่พิจารณาพิพากษาคดี

บทที่ 4: กฎหมายในชีวิตประจำวัน

ศึกษากฎเกณฑ์พื้นฐานที่ทุกคนต้องรู้เพื่อรักษาสิทธิและไม่ละเมิดผู้อื่น
• ลำดับศักดิ์ของกฎหมายไทย (จากสูงไปต่ำ):
1. รัฐธรรมนูญ (กฎหมายสูงสุด)
2. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.)
3. พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) และ ประมวลกฎหมาย
4. พระราชกำหนด (พ.ร.ก. - ออกโดยฝ่ายบริหารในกรณีฉุกเฉิน)
5. พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.)
6. กฎกระทรวง
7. ข้อบัญญัติท้องถิ่น (เช่น ข้อบัญญัติ กทม. เทศบัญญัติ)
• กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (เรื่องระหว่างเอกชนกับเอกชน):
• บุคคล: เริ่มสภาพบุคคลเมื่อคลอดและอยู่รอดเป็นทารก สิ้นสุดเมื่อตาย (หรือศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ)
• ผู้เยาว์: อายุต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ (จะบรรลุนิติภาวะเมื่ออายุครบ 20 ปี หรือเมื่อสมรสโดยชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่อายุ 17 ปีขึ้นไป)
• นิติกรรมสัญญา: การซื้อขาย เช่าทรัพย์ เช่าซื้อ กู้ยืมเงิน ค้ำประกัน จำนอง จำนำ (เน้นเรื่องหลักฐานการฟ้องร้องและอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย)
• ครอบครัวและมรดก: การหมั้น การสมรส (ชายและหญิงอายุ 17 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป) สินส่วนตัว-สินสมรส และทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ
• กฎหมายอาญา (เรื่องความผิดที่กระทบต่อสังคมและรัฐ):
• โทษทางอาญา 5 สถาน (จากหนักไปเบา): ประหารชีวิต, จำคุก, กักขัง, ปรับ, ริบทรัพย์สิน
• ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ที่พบบ่อย: ลักทรัพย์ (แอบเอาไป), วิ่งราวทรัพย์ (ฉกฉวยเอาไปซึ่งหน้า), ชิงทรัพย์ (ลักทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้าย), ปล้นทรัพย์ (ชิงทรัพย์โดยร่วมกันตั้งแต่ 3 คนขึ้นไป), ยักยอกทรัพย์ (ครอบครองทรัพย์ผู้อื่นอยู่แล้วเบียดบังเอาเป็นของตน), ฉ้อโกง (หลอกลวงให้ผู้อื่นส่งมอบทรัพย์ให้)
• กฎหมายอื่นที่สำคัญ: กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค, กฎหมายลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญา, กฎหมายจราจร, และกฎหมายภาษีอากร (ภาษีทางตรง เช่น ภาษีเงินได้ และภาษีทางอ้อม เช่น VAT)

 



รายละเอียดผู้เขียนบทความ blog
blog name :
เจ้าของ blog :
วัน/ เดือน/ ปีเกิด :
สถานที่ทำงาน :
จำนวนบทความใน blog :
ระดับของ blog :
Patcharaporn Sathon
พัชราพร สาธรณ์
30/11/2551
โรงเรียนศรีแก้วพิทยา
5 เรื่อง
[ มือใหม่ ]