หมวดหมู่ : วิทยาศาสตร์
เรื่อง : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม
blog : Patcharaporn Sathon
ระดับ : [ มือใหม่ ]
อ่าน : 3
ศุกร์ ที่ 20 เดือน พฤศจิกายน พ.ศ.2569
พิมพ์  


1. สังคมวิทยาและการดำเนินชีวิตในสังคม

มุ่งเน้นทำความเข้าใจกลไกที่ทำให้คนจำนวนมากอยู่ร่วมกันได้อย่างเป็นระเบียบ
• องค์ประกอบของสังคม: ต้องมีประชากร อาณาเขต ความสัมพันธ์ระหว่างกัน การจัดระเบียบ และวัฒนธรรม
• สถานภาพ (Status) และบทบาท (Role):
• สถานภาพที่ได้มาแต่กำเนิด: เช่น เพศ เชื้อชาติ ลำดับการเกิด (ลูกคนโต)
• สถานภาพที่ได้มาภายหลัง (สัมฤทธิภาพ): เกิดจากความสามารถ เช่น อาชีพ ระดับการศึกษา การสมรส
• บทบาท: การปฏิบัติตัวตามสิทธิและหน้าที่ของสถานภาพนั้นๆ
• การจัดระเบียบทางสังคม (Social Organization): ใช้ บรรทัดฐานทางสังคม (Social Norms) เป็นตัวควบคุม แบ่งระดับความเข้มงวดจากน้อยไปมาก:
1. วิถีประชา (Folkways): ความเคยชิน มารยาท ฝ่าฝืนแค่ถูกนินทา (เช่น การแต่งกายไม่สุภาพ การไม่ทักทาย)
2. จารีต (Mores): เกี่ยวข้องกับศีลธรรมอันดี ฝ่าฝืนจะถูกสังคมประณามอย่างรุนแรง (เช่น ความกตัญญู การไม่นอกใจคู่ครอง)
3. กฎหมาย (Laws): กฎเกณฑ์ที่เป็นลายลักษณ์อักษร มีบทลงโทษชัดเจนโดยรัฐ

2. วัฒนธรรมและประเพณี

• ความหมาย: ทุกสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นและสั่งสมสืบทอดกันมา ทั้งที่จับต้องได้ (วัตถุธรรม เช่น สถาปัตยกรรม อาหาร) และจับต้องไม่ได้ (อวัตถุธรรม เช่น ภาษา ความเชื่อ ค่านิยม)
• ประเภทของวัฒนธรรมไทย (ตาม พ.ร.บ. วัฒนธรรมแห่งชาติ):
• คติธรรม: หลักการดำเนินชีวิตที่มาจากศาสนา (เช่น ความเมตตา ความกตัญญู)
• เนติธรรม: กฎเกณฑ์และกฎหมายบ้านเมือง
• วัตถุธรรม: สิ่งประดิษฐ์และศิลปวัตถุ
• สหธรรม: มารยาททางสังคมและประเพณี (เช่น การไหว้ ประเพณีสงกรานต์)
• พหุวัฒนธรรม (Multiculturalism): การอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความหลากหลาย โดยยึดหลัก "ความเสมอภาค เคารพในความแตกต่าง และไม่เลือกปฏิบัติ"

3. กฎหมายในชีวิตประจำวัน

หัวใจสำคัญคือการแยกแยะประเภทของกฎหมายและเข้าใจลำดับศักดิ์
• ลำดับศักดิ์ของกฎหมายไทย (เรียงจากสูงไปต่ำ - กฎหมายล่างห้ามขัดกฎหมายบน):
1. รัฐธรรมนูญ (กฎหมายสูงสุด)
2. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.)
3. พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) และ ประมวลกฎหมาย
4. พระราชกำหนด (พ.ร.ก.) (ออกโดยฝ่ายบริหารในกรณีฉุกเฉิน)
5. พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.)
6. กฎกระทรวง
7. ข้อบัญญัติท้องถิ่น (เช่น ข้อบัญญัติ กทม., เทศบัญญัติ)
• ความแตกต่างระหว่าง กฎหมายแพ่ง vs กฎหมายอาญา:

ประเด็นเปรียบเทียบ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กฎหมายอาญา
จุดมุ่งหมาย คุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์ของเอกชน รักษาความสงบเรียบร้อยของส่วนรวม
การยอมความ ยอมความกันได้ทุกกรณี ยอมความไม่ได้ (ยกเว้นความผิดต่อส่วนตัว)
บทลงโทษ ชดใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือทำตามสัญญา โทษทางอาญา 5 สถาน: ประหารชีวิต จำคุก กักขัง ปรับ ริบทรัพย์สิน
ตัวอย่าง กู้ยืมเงิน ซื้อขาย สมรส มรดก ละเมิด ลักทรัพย์ ฆ่าคนตาย ทำร้ายร่างกาย หมิ่นประมาท

• ช่วงอายุสำคัญทางกฎหมาย (แพ่ง):
• บรรลุนิติภาวะ: อายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือเมื่อทำการสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย (อายุ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป)
• ทำพินัยกรรมได้: อายุครบ 15 ปีบริบูรณ์ (ถ้าอายุน้อยกว่านี้ พินัยกรรมเป็นโมฆะ)

4. รัฐศาสตร์และการเมืองการปกครอง

• องค์ประกอบของรัฐ (4 อย่าง ขาดสิ่งใดไม่ได้): ประชากร, ดินแดน, รัฐบาล และ อำนาจอธิปไตย (อำนาจสูงสุดในการปกครองตนเอง)
• รูปแบบของรัฐ:
• รัฐเดี่ยว (Unitary State): มีรัฐบาลกลางเพียงแห่งเดียวใช้อำนาจทั่วประเทศ (เช่น ไทย ญี่ปุ่น อังกฤษ)
• รัฐรวม (Composite State): แบ่งอำนาจระหว่างรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่น/มลรัฐ (เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมนี มาเลเซีย)
• การแบ่งแยกอำนาจอธิปไตยของไทย (3 ฝ่าย):
1. อำนาจนิติบัญญัติ: ออกกฎหมายและตรวจสอบรัฐบาล — ดำเนินการโดย รัฐสภา (ส.ส. และ ส.ว.)
2. อำนาจบริหาร: บริหารประเทศและบังคับใช้กฎหมาย — ดำเนินการโดย คณะรัฐมนตรี (นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี)
3. อำนาจตุลาการ: พิจารณาพิพากษาอรรถคดี — ดำเนินการโดย ศาล (ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลทหาร)
• การบริหารราชการแผ่นดินของไทย:
• ส่วนกลาง: กระทรวง ทบวง กรม (ยึดหลักรวมอำนาจ)
• ส่วนภูมิภาค: จังหวัด อำเภอ (ยึดหลักแบ่งอำนาจ - ผู้ว่าฯ มาจากการแต่งตั้ง)
• ส่วนท้องถิ่น: อบจ., เทศบาล, อบต., กทม., เมืองพัทยา (ยึดหลักกระจายอำนาจ - ผู้บริหารมาจากการเลือกตั้งโดยประชาชน)
เนื้อหาส่วนนี้ค่อนข้างกว้างและมีรายละเอียดเยอะ หากต้องการไปต่อในจุดไหน แจ้งผมได้เลยครับ:
• เจาะลึกเฉพาะหัวข้อ (เช่น กฎหมายครอบครัวและมรดก, กระบวนการยุติธรรม, หรือรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน)
• ฝึกทำแนวข้อสอบ พร้อมเฉลยละเอียดเพื่อเช็กความเข้าใจ
• สรุปประเด็นที่มักออกสอบผิดบ่อย (จุดหลอกในข้อสอบสังคม)



รายละเอียดผู้เขียนบทความ blog
blog name :
เจ้าของ blog :
วัน/ เดือน/ ปีเกิด :
สถานที่ทำงาน :
จำนวนบทความใน blog :
ระดับของ blog :
Patcharaporn Sathon
พัชราพร สาธรณ์
30/11/2551
โรงเรียนศรีแก้วพิทยา
5 เรื่อง
[ มือใหม่ ]